Marta Bakowski / Chmara.Rosinke / Patrycja Domanska / Jadwiga Drewinski / Kiryk Drewinski / Lex Drewinski / Drzach&Suchy / Ida Dutka / Aleksandra Gaca / Jan Hendzel / Maria Jeglinska / Mariusz Malecki (Ziben) / Paulina Matusiak / Bartek Mejor / Agata Karolina Niemkiewicz (Studio Agata Karolina) / Michael Okraj / Filip Pągowski / Monika Piatkowski / Justyna Popławska / Kamila Slocinska / Joanna Swistowski / Jo Szczepanska / Agata Wycichowska

Pomysł wystawy był prosty. Przynajmniej na początku. Postanowiłyśmy zebrać i przedstawić projektantów polskich, w Polsce nieznanych. Wszystko po to, by wprowadzić ich do lokalnej świadomości, a światu, który zjeżdża dość licznie do Łodzi, powiedzieć: zobaczcie, oni stąd wyrośli! Pomysł tyleż prosty, co naiwny i właściwie nie do zrealizowania.

Najpierw pojawiło się pytanie: kto jest polskim projektantem? Ten, co się w Polsce urodził? Czy ten, który w Polsce pracuje? Twórca, który jest w swoim kraju znany i lubiany, czy taki, który jest w obcym kraju rozpoznawany jako projektant z Polski? Co to w ogóle znaczy, że ktoś jest z Polski – czy znaczy dziś jeszcze cokolwiek?

Potem pojawiły się wątpliwości i trochę lęku, by całość nie wyszła nacjonalistycznie i sztucznie. Nie taka była nasza intencja. Zaczęłyśmy studiować zagadnienia dotyczące supermarketu kultury, tożsamości trans-emigranta i tym podobne. Na szczęście, zanim całkiem zwątpiłyśmy w sensowność projektu, zdążyłyśmy nawiązać kontakt z pierwszymi projektantami, którzy przekonali nas, że takie badanie jest zasadne, choć zapewne po wszystkim nie będziemy bliżej odpowiedzi na pytanie „co to znaczy być polskim projektantem?”, niż na początku. Ale nasza ŚWIADOMOŚĆ będzie zupełnie inna.

Osobowości graniczne fascynują i budzą kontrowersje. Niemniej interesujące są osoby (zwłaszcza twórcy) o skomplikowanym pochodzeniu i niejednoznacznej tożsamości, przełamujące fizyczne i mentalne granice. Klasycznym przykładem byłby tu Veit Stoss, przez Polaków nazywany Witem Stwoszem – urodzony w Szwabii, wykształcony w Bawarii, żyjący pomiędzy Krakowem a Norymbergą, rzeźbiarz, którego liczne dzieła zachowane w dawnej stolicy Rzeczypospolitej stanowią trzon „polskiej” historii sztuki.

Dziś sprawa jest nawet bardziej skomplikowana. Jakiej narodowości jest obiekt zaprojektowany przez francuskiego twórcę dla włoskiej marki i wyprodukowany w Chinach? Przez polskiego projektanta dla niemieckiej marki i odwrotnie, przez Niemca dla producenta z Polski? Czy któryś z tych dwóch jest bardziej polski lub bardziej niemiecki? Czy to, gdzie żyje i mieszka projektant ma tu jakieś znaczenie?

Tworząc tę wystawę nie zamierzamy nikogo na siłę repolonizować; nie doszukujemy się poloniców tam, gdzie ich nie ma, choć owszem, w większości prezentujemy twórców o polsko brzmiących nazwiskach…

Korespondencja z uczestnikami pokazała, że nie musimy obawiać się zarzutów o repolonizację i nacjonalistyczne zapędy. Większość z nich była naprawdę pozytywnie zaskoczona, że ktoś ich „odkrył”. Projektanci i projektantki sami z siebie zaczynali opowiadać swoje historie: emigracja polityczna, wyjazd na studia, lepsze warunki rozwoju, rodzice Polacy, stałe relacje z krajem, ich zanik lub brak… Choć każda historia jest inna, można zauważyć wyraźne różnice pokoleniowe. Poczucie przynależności jest w różny sposób wplecione w tożsamość projektanta.

Pracując nad wystawą, próbując pogodzić ze sobą prace z różnych obszarów designu, różnych pokoleń twórców, ale przed wszystkim projektantów o bardzo różnej sumie doświadczeń, dla których polskie doświadczenie ma różną wartość, stwierdziłyśmy, że ta prezentacja w większym stopniu dotyczy procesu, stanu umysłu projektanta. Potwierdziło się nasze przeczucie, że powiedzenie, iż ktoś jest polskim lub nie polskim projektantem nie niesie żadnej informacji o tym, JAKIM  twórcą jest.

Jaka jest więc odpowiedź na pytanie „Kto ty jesteś?”. Jestem projektantem.

Kurator: Agnieszka Jacobson-Cielecka, Klara Czerniewska