W dniach 18-28 października, podczas Łódź Design Festival, będzie można zobaczyć prace mistrzów „polskiej szkoły plakatu“ m.in. Waldemara Świerzego i Huberta Hilschera. Będą one prezentowane w towarzystwie masowych druków informacyjnych, propagandowych, reklamowych i umoralniających z lat 1945-89. Wystawę przygotowała klubokawiarnia Owoce i Warzywa we współpracy z Biblioteką Uniwersytetu Łódzkiego.

W czasach gdy nie było internetu, a dostęp do innych mediów bywał ograniczony, plakaty, obwieszczenia i afisze były jednymi z najpowszechniejszych środków dotarcia z informacją do społeczeństwa. Dotyczyły one najrozmaitszych aspektów życia – od bezpieczeństwa i higieny pracy, po wystawy sztuki awangardowej. Ich głównym zadaniem było kształtowanie zbiorowej świadomości. Na wystawie w klubokawiarni Owoce i Warzywa będzie można zobaczyć 13 oryginalnych plakatów z okresu 1945-89, dziesiątki afiszy, prezentowanych zarówno w witrynie, jak i wewnątrz lokalu, a także pokaźny zbiór sfotografowanych druków wyświetlanych z projektora. Wszystkie zaprezentowane dzieła pochodzą ze zbiorów Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego (odział Zbiorów Specjalnych, sekcja Dokumentów Życia Społecznego). Za dobór prezentowanych prac odpowiedzialni są Anna Marczyk i Michał Sobolewski (Owoce i Warzywa) oraz Radosław Michalski (BUŁ).

Wystawa prezentuje różnorodne prace: plakaty o dużej wartości artystycznej, ale również druki, których największą wartością jest treść i świadectwo minionych lat. Najbardziej uznanym artystą, którego twórczości będzie można doświadczyć na wystawie, jest Waldemar Świerzy – jego dzieła znajdują się w zbiorach m.in. Stedelijk Museum w Amsterdamie, Kunstbiblothek w Berlinie, Ermitażu w Leningradzie, czy Institute of Contemporary Art w Londynie. Jest on czołowym twórcą „polskiej szkoły plakatu“ lat 60. i 70. XX wieku. Spod jego ręki wyszły prezentowane na wystawie 3 plakaty: do filmu Powiększenie M. Antonioniego (1968), promujący Wystawę Plakatu Kubańskiego w Muzeum Plakatu w Wilanowie (1971) oraz plakat umoralniający – Alkohol stręczycielem chorób wenerycznych.

Kolejnym znanym dziełem, które można będzie zobaczyć na wystawie, jest plakat Eryka Lipińskiego do filmu Dzień Szakala. Jego autor to również niezwykle zasłużona postać dla rozwoju tej dziedziny sztuki w Polsce. Jest on założycielem legendarnych Szpilek, inicjatorem Międzynarodowego Biennale Plakatu w Warszawie oraz twórcą Muzeum Karykatury. Diametralnie zmienił też obraz plakatu filmowego w Polsce. Dominującą formę, przedstawiającą z reguły aktorów wykonujących pierwszoplanowe role, zastąpił kompozycją graficzną inspirowaną treścią obrazu.

W okresie, z którego pochodzą prezentowane prace, obok plakatów informujących o premierach filmowych i wystawach, liczne były także plakaty cyrkowe. Wielu mistrzów „polskiej szkoły plakatu“ ma na swoim koncie takie realizacje. Do jednych z najbardziej charakterystycznych obrazów propagujących występy cyrkowe zaliczają się prace Huberta Hilschera – doskonałego projektanta książek, plakatów i logotypów, który prezentował swoją twórczość w całej Europie, zdobywając liczne wyróżnienia i nagrody. Jego najbardziej rozpoznawalne prace będzie można zobaczyć w Owocach i Warzywach. W tych charakterystycznych dziełach, uproszczone kształty kipią intensywnymi kolorami, a sylwetki przedstawione są często w wysoce nienaturalnych pozach. Nadają tym samym plakatom baśniowe, nierzeczywiste, oniryczne cechy, oddające atmosferę cyrku.

Prezentowanym na wystawie wybitnym dziełom o wielkich walorach artystycznych, towarzyszą plakaty mniej znane, nigdy nie wyróżniane w konkursach. Nazwisk ich twórców nie ma w encyklopediach i podręcznikach. Dają one pełniejszy obraz czasów, w których powstawały – ukazują sposób w jaki kształtowano, bądź próbowano kształtować świadomość pokoleń. Zaskakujące, że obok plakatów umoralniających i mających przeciwdziałać np. alkoholizmowi, można zobaczyć prace propagujące pożądane, pozytywne postawy społeczne. Dobrym przykładem może być projekt Z. Pelczara, głoszący „Nie bądź ponurakiem“, czy inna praca, nieznanego autora, z przesłaniem Bądź człowiekiem w oczach innych.

Zupełnie osobnym zjawiskiem są plakaty z lat 80., zapraszające na rajdy i obozy studenckie. Utrzymane w kontrowersyjnej, malarskiej estetyce, pełne są erotycznych podtekstów i zachęt. Ciekawostką może być fakt, iż we wszystkich zaznaczono, że wyjazd odbywa pod patronatem rektora wyższej uczelni!

Hasłem tegorocznego Łódź Design Festival jest Świadomość. Znaczenie wystawy w Owocach i Warzywach i zarazem ducha głównego tematu festiwalu najlepiej opisują słowa Lecha Majewskiego (kolejnego znanego autora – jego reklamę stworzoną dla PZU w 1972 roku, również będzie można zobaczyć w łódzkiej klubokawiarni): „Nawet jeśli plakat nie zmienia świata, trzeba pamiętać o jednej rzeczy. Plakat jest znakomitym zapisem miejsca, czasów i wydarzenia.”

Prezentowane plakaty przez lata budowały świadomość im współczesnych. Teraz my, po latach, na ich podstawie możemy budować świadomość lat minionych.

Hubert Hilscher, Rafał Obiński, Joanna Radzka, Waldemar Świerzy, Z. Pelczar, Roman R. Burkot, R. Winiewicz, Trojanowski, J. Uklejewski, Eryk Lipiński

________________________________________________________________________________________________________________

Owoce i Warzywa
Traugutta 9
18-28.10:
pn.-sb.: 10:00 do ostatniego klienta
nd.: 12:00 do ostatniego klienta